Jak pisać po japońsku: pełna tabela romaji

Po japońsku pisze się na dwa sposoby: przez romaji albo przez kanę.

Klawiatury sprzedawane w Japonii (układ JIS) mają kanę nadrukowaną na klawiszach, a wprowadzanie przez kanę korzysta z nich wprost — jeden klawisz na jedną kanę, więc naciśnięć jest mniej. Ceną jest około pięćdziesięciu pozycji do zapamiętania, a sprzęt sprzedawany poza Japonią w ogóle nie ma oznaczeń kany.

Dlatego wprowadzanie przez romaji jest tym, z którego korzysta większość ludzi, łącznie z rodowitymi Japończykami. Wpisujesz romaji, a metoda wprowadzania zamienia je w kanę w locie. Ta strona i wszystkie ćwiczenia w serwisie opisują właśnie wprowadzanie przez romaji.

Żeby napisać にほん, naciskasz n, i, h, o, n i pojawia się にほん. Naciśnij spację, a zamieni się w 日本. Ten krok nazywa się konwersją i to on zamienia kanę w kanji.

Wszystko poniżej dotyczy pierwszego kroku: pojawienia się właściwej kany na ekranie. Gdy to wchodzi w automat, konwersja to już tylko naciśnięcie spacji.

To jest tabela wyjściowa. Prawie każda kana to spółgłoska plus samogłoska: か to k plus a, więc piszesz ka.

Tylko cztery łamią schemat. し to shi, ち to chi, つ to tsu, a ふ to fu. Twoje IME przyjmie też si, ti, tu i hu, ale to zapisy Hepburna widnieją w paszportach i na tablicach na dworcach, więc warto zacząć od nich.

To kana z dwiema kreseczkami (が, ざ, だ, ば) albo z kółeczkiem (ぱ). Nie ma tu nic nowego do zapamiętania — zmienia się tylko pierwsza litera.

か staje się が, gdy k zamienisz na g. は staje się ば przez b, a ぱ przez p.

きゃ to nie ki + ya. To kya. Małe ゃ, ゅ i ょ zlewają się z poprzedzającą kaną w jedną morę, więc romaji też jest jedną całością.

Tutaj od zapisu zależy znaczenie. 今日 (きょう, dzisiaj) to kyou — dwie mory. 器用 (きよう, zręczny) to kiyou — trzy. 費用 (ひよう, koszt) to hiyou, a nie hyou. Zła pisownia daje tu inne słowo, a nie literówkę.

Ponieważ し, ち i じ są już nieregularne, ich formy zmiękczone wyglądają inaczej: sha, cha i ja zamiast shya, chya i jya.

Głoski zmiękczone są w japońszczyźnie biurowej wszędzie. To słowa, które warto ćwiczyć aż do automatyzmu.

Żeby uzyskać małą kanę samą w sobie, postaw przed nią x. ぁ to xa, a ゃ to xya. Litera l działa tak samo, więc la i lya też zadziałają.

Rzadko będzie ci to potrzebne. きゃ szybciej napiszesz jako kya, a małe tsu jako podwojoną spółgłoskę. Zostaw x na przypadki, w których naprawdę chcesz małej kany stojącej samodzielnie.

Małe っ nie ma własnego brzmienia ani własnego klawisza. Wpisujesz dwa razy pierwszą spółgłoskę następnej głoski.

切手 (きって, znaczek) ma po nim て (te), więc podwajasz t: kitte. 学校 (がっこう, szkoła) ma こ (ko), więc podwajasz k: gakkou.

出張 (しゅっちょう) to przypadek, na którym ludzie się potykają. Następna głoska to ちょ, której romaji zaczyna się od c, więc podwajasz c: shucchou. Patrz zawsze na następną głoskę, a nie na to, jak sylaba wygląda.

Kreska wydłużająca w katakanie ー to klawisz myślnika, tuż na prawo od 0 w układzie amerykańskim.

メーカー to me-ka-, a データ to de-ta. Wpisanie angielskiego zapisu — maker, data — nie da nic sensownego, bo IME dopasowuje kanę, a nie słowa.

Długie samogłoski w hiraganie działają inaczej: とうきょう używa zwykłego u, a nie kreski. Kreska należy wyłącznie do katakany.

案件 (あんけん) zapisuje się bez problemu jako anken. Następna głoska zaczyna się od k, więc pojedyncze n może być tylko ん.

Ale 全員 (ぜんいん) wpisane jako zenin daje ぜにん, bo następna głoska jest samogłoską i n zostaje wciągnięte do に. Potrzebujesz zennin.

Wystarczy jedno zdanie: pisz nn przed samogłoską, przed y i na końcu wyrazu. W pozostałych miejscach wystarczy pojedyncze n. A jeśli wolisz o tym nie myśleć, nn jest przyjmowane zawsze.

Wyrazy zapisywane katakaną korzystają z głosek, których rodzime słowa japońskie nie mają: ファ z ファイル, ティ z ミーティング.

ふぁ to fa, a てぃ to thi, przez co ミーティング zapisuje się jako mi-thingu. To zapisy, które większość poradników pomija, i powód, dla którego zapożyczenia wydają się trudniejsze w pisaniu, niż powinny.

Japońska interpunkcja bierze się ze zwykłych klawiszy przy włączonym IME. Kropka 。 to klawisz kropki, a przecinek 、 to klawisz przecinka.

Kropka środkowa ・ to ukośnik, a kreska wydłużająca ー to myślnik.

Kilka kan przyjmuje więcej niż jeden zapis i oba dają dokładnie ten sam efekt.

し to shi albo si; じ to ji albo zi. Nauka zestawu Hepburna (shi, chi, tsu, fu) opłaca się też poza klawiaturą, bo właśnie on pojawia się w dokumentach urzędowych.

Jedna para nie jest wymienna: づ to du. Wpisanie zu da ci ず. 手続き (てつづき, procedura) to tetsuduki, nigdy tetsuzuki.

To głoski, które ludzie zapisują źle, gdy piszą ze słuchu. Ćwicz je wewnątrz prawdziwych słów.

Gdy kana jest już na ekranie, naciśnij spację. Pojawi się lista kandydatów w kanji; kolejne spacje przesuwają po niej w dół, a Enter zatwierdza.

Do katakany służy F7. Wpisz めーかー, naciśnij F7, a dostaniesz メーカー. F6 wymusza hiraganę, a F10 zwykłe litery — przydatne, gdy IME zgadnie źle.

Ćwiczenia w tym serwisie całkowicie pomijają konwersję. Wpisujesz romaji pokazane na ekranie, a ono jest sprawdzane wprost, więc możesz ćwiczyć, nie instalując japońskiego IME.

Gdy pojedyncze słowa wchodzą w automat, dołóż partykuły. を pisze się wo, は pisze się ha, a へ pisze się he — piszesz to, co zapisane, a nie to, co wymawiane (o, wa, e).

Zdania ujawniają też reguły, które w pojedynczych słowach się nie pokazują. W 失敗の原因を報告します po ん z げんいん stoi を, które może zaczynać się od samogłoski, więc potrzebne jest nn: genninnwo. Ćwiczenie samego 原因 nigdy by ci tego nie pokazało.

Na początku nie goń za prędkością. Dopóki reguły nie odpalają bez świadomego myślenia, poprawność jest jedyną liczbą wartą uwagi. Gdy zejdziesz poniżej dziesięciu procent pomyłek, zacznij podkręcać tempo.

Ćwiczenia są dwa. Ćwiczenie kany przechodzi wszystkie kany po kolei, od a, i, u, e, o po interpunkcję. Japońskie słowa biznesowe przenoszą mory specjalne do prawdziwego słownictwa biurowego, z tłumaczeniem przy każdym haśle.

Sesja to trzy do pięciu minut. Nawet jedna dziennie zauważalnie skraca czas, po którym reguły wchodzą w automat.